
Webcam-weemoed naar het magische Koempel-jaar
Door Geert-Jan Jakobs Geert-Jan Jakobs
Supporters van Roda JC Kerkrade staan dit weekend stil bij het seizoen 1994/1995, waarin Kerkraadse club zich tot veler verrassing ontpopte tot de grootste concurrent van het destijds ongenaakbare Ajax. De teamgeest van toen is nog niet verdwenen, blijkt ook tijdens een digitale reünie.
‘Kijk’, zegt Barry van Galen, ‘komt-ie net binnenlopen’. De oud-speler van Roda JC heeft het over de voedingsconsulent die een kwart eeuw geleden bij Roda JC werd ingeschakeld om spits Maurice Graef op topsportgewicht te krijgen. Van Galen verdwijnt even uit beeld en keert terug met een broodje hamburger in de klauwen. Graef kijkt verlekkerd toe vanuit zijn eigen woonkamer, een handvol ploeggenoten van weleer lacht mee voor de eigen webcam. Ook Huub Stevens zit te glunderen, thuis in Eindhoven. In het seizoen 1994/1995 leverde hij de misschien wel grootste prestatie van zijn imposante trainersloopbaan: met het bescheiden Roda JC werd hij tweede in de Eredivisie achter Ajax, dat onder Louis van Gaal uitgroeide tot beste club van Europa. Wat PSV, Feyenoord, AC Milan en Bayern München dat seizoen niet lukte, lukte een hechte eenheid van karaktervoetballers en creatieve geesten van uit Kerkrade wél: ze bleven ongeslagen tegen de Amsterdammers. Beide onderlinge duels eindigden in 1-1.
De hunkering naar die memorabele tijd, is in de voormalige Limburgse mijnwerkersvesting nooit verdwenen. Alleen maar sterker geworden, met het klimmen der jaren en het dalen der prestaties. Gezien het verval van de laatste jaren zal de stadionsluiting voor sommige supporters van Roda JC misschien genadig aanvoelen. Maar ook in Kerkrade is het voor de meest diehards nu gewoon afzien. Supporterscollectief Roda 1962 komt nu met initiatieven die troost moeten bieden in barre tijden én die meer aandacht moeten vergaren voor de ledenvereniging zelf. Roda 1962 werd eind vorig jaar opgericht, telt inmiddels ruim vijfhonderd leden en heeft er nog eens vijfhonderd nodig om medezeggenschap te krijgen binnen de club. Eén van de initiatiefnemers is Ron Meyer, de voormalig SP-voorzitter wiens felrode politieke bloed wordt rondgepompt door een geelzwart hart. Hij ziet het als een taak voor Roda 1962 om ervoor te zorgen dat het roemruchte verleden van de club niet in de vergetelheid raakt. ‘Het echte kapitaal van Roda is de enorme gemeenschap’, zegt Meyer. ‘Hondstrouwe fans, geweldige oud-spelers en een streek die snakt naar de wederopbouw van de club.’
Dit weekend blikken Meyer en zijn kompanen terug op het seizoen 1994/1995. Online wordt gezamenlijk teruggeblikt, met oude samenvattingen en een documentaire. Er is ook een speciale editie van supporterspodcast The Voice of Kaalhei én er is het hoogtepunt op zaterdagmiddag: een digitale reünie van de zogenoemde ‘helden van weleer’: met Stevens en oud-spelers Graef, Van Galen, Eric van der Luer, Marco van Hoogdalem, Johan de Kock en Raymond Atteveld. De Kock zoomt mee vanuit een moderne woning, geflankeerd door een beeldhouwwerk, Van Galen zit in het tuinhuisje dat aanzienlijk aan bekendheid heeft gewonnen door VI’s Retteketet Podcast. Atteveld zit voor een kledingkast in Israël, waar hij werkzaam is als trainer. Oud-verzorger Norbert Keulen zit in één van de schermpjes, evenals oud-voorzitter Servé Kuijer en de weduwe van diens voorganger Theo Pickée. Ongeveer tweehonderd fans kijken en luisteren mee, tot in Oostenrijk aan toe. Mannen en vrouwen, oud en jong, met hele gezinnen aan de keukentafel of alleen op zolder, de één opgewonden meelevend en op het punt in zijn webcam te kruipen, de ander rustig achterover leunend in een comfortabele stoel. De Roda-kleuren zijn nooit ver weg. Ze komen terug in shirts, sjaals, petjes en achtergronden.
VRIENDENPLOEG
De aanwezigen zien dat Stevens, ook in vrijetijdskleding naast een kamerplant, nog steeds autoriteit uitstraalt. De oud-spelers spreken hem nog steeds aan met ‘trainer’. Stevens noemt Van Galen nog altijd ‘Berry’. Graef is mede-presentator en gewillig mikpunt van grappen. In 26 jaar is veel hetzelfde gebleven. Ook de saamhorigheid van toen, hét wapen waarmee destijds plaatselijke onsterfelijkheid werd bereikt, is overeind gebleven. ‘Eigenlijk kun je het allemaal omschrijven met één woord’, zegt Stevens. ‘Vriendenploeg.’ De punt blijkt een komma. ‘Die binnen en buiten het veld op een fantastische manier met elkaar omging en zichzelf op bepaalde momenten ook corrigeerde. Dat laatste was heel belangrijk.’ In de vriendenploeg ging het er niet altijd vriendschappelijk aan toe. ‘Dat leefde ik ook voor’, zegt Stevens in een typisch Stevens-germanisme. ‘Dat je direct en eerlijk zou zijn voor elkaar. Dat gebeurde ook. En dan kwam er wel eens een boodschap niet goed over, maar dat werd dan door anderen ook gecorrigeerd.’ Atteveld knikt. ‘Het was nooit één-tegen-één, jongens hielpen elkaar altijd wel. We verdedigden elkaar, maar we vielen elkaar bij momenten ook aan. We deden het samen.’
Ik zei: “Als ik een keer niet scherp begin, scheld me dan maar hélemaal verrot”… alsof hij dat anders niet deed.
Maurice Graef
Roda was in 1994 als zesde geëindigd. Daarna kwamen de volgens Stevens ontbrekende puzzelstukjes, onder wie Atteveld. De Amsterdammer omschrijft de toenmalige spelersgroep als een gemêleerd gezelschap. ‘Met wat vreemde snuiters ertussen van wie je dacht: wat moet je daarmee? Maar we duwden elkaar naar ongekende hoogten.’ Atteveld was nogal aanwezig. Graef bekent dat hij soms horendol werd van zijn ploeggenoot. ‘Hoe Atte tekeer ging tijdens wedstrijden, daar kon ik soms lastig mee omgaan. Ik heb er een keer een nacht van wakkergelegen. De volgende dag ging ik naar hem toe. Ik zei: “Als ik een keer niet scherp begin, scheld me dan maar hélemaal verrot”… alsof hij dat anders niet deed. Maar op die manier kon ik mezelf wijsmaken dat ik er zelf om had gevraagd. Dat heeft mij geholpen.’
De anekdote van Graef wordt beantwoord met galmend gelach afkomstig van Noord-Holland tot West-Israël. Op die laatste standplaats begint bij Atteveld wat te dagen. ‘Ik kan me nog herinneren dat ik je zo een keer aanpakte en dat er een tegenstander naast me stond. “Dit kun je toch niet dóen tegen een collega”, vond hij. “Let jij nou maar eens op”, zei ik. Twintig minuten later had jij er weer eentje in gelegd.’ Stevens weet dat Atteveld meer ploeggenoten, onder wie René Trost, aanvankelijk tot wanhoop dreef. Maar de verdediger was net als De Kock en doelman Ruud Hesp onmisbaar als aanjager van het elftal. Wij moesten iedere wedstrijd scherp zijn en blijven, anders hadden we geen kans’, zegt Stevens, die Roda erg gedurfd liet voetballen. ‘We speelden één-op-één, dat betekent dat je ontzettend geconcentreerd moet zijn.’
Eric van der Luer met Roda JC in actie tegen FC Groningen.
© Pro Shots
Eric van der Luer met Roda JC in actie tegen FC Groningen.
De voorbereiding verliep belabberd, de eerste vier competitiewedstrijden eindigden in een gelijkspel. De ommekeer kwam in de vijfde wedstrijd. Tegen Go Ahead Eagles, meent Marco van Hoogdalem. Tegen NAC, zegt Van Galen. Hij heeft gelijk. Het werd 2-4. ‘Daarna gingen we als een raket.’ Van Galen was de vormgever, gezegend met een fabelachtig linkerbeen. En hij liet nog wel eens een tegenstander lopen, weet Atteveld nog. Van Galen dreigt de reünie vroegtijdig te verlaten. Maar niet heus. ‘Ik liet wel eens mijn man lopen’, geeft hij toe. ‘Je moet wanneer het kan. Bij 3-0, ofzo. Niet bij 0-0.’
UNIEK
Supporter Marcel uit Oostenrijk heeft een vraag aan Van Galen. ‘Barry, hoe vaak heb je de trainer tot wanhoop gedreven?’ Het antwoord vanuit tuinhuisje laat niet lang op zich wachten. ‘Best wel vaak. Ik benaderde voetbal als een spelletje. Ik hád helemaal geen doel. Leefde gewoon van dag op dag. En Huub wilde maar die focus houden. Ik zag overal de lol van in. Hij hoopte dat op een dag een kwartje viel. Dat ik het voetbal serieus ging benaderen. Volgens mij is het nooit zover gekomen.’ Stevens breekt in. ‘Dat was ook jouw kracht. Hoe jij het benaderde. Niet iedereen was Johan de Kock. Jij was Berry van Galen, jij deed het op jouw manier. Iedereen corrigeerde elkaar, maar jij was gewoon uniek. Niet alleen in het veld, maar ook buiten het veld. Dat unieke moest je ook behouden, vond ik.’
Stiekem werkte ook Van Galen zich uit de naad in Kerkrade. Hij moest wel. ‘Al die gasten gebruikten weet-ik-wat. Je moest ze allemaal afremmen. Je kon niet eens verzaken. Ik probeerde het weleens, op de training, maar dat was vragen om problemen.’ Graef heeft dezelfde ervaring. ‘Op de training stond ik vaak tegenover Atteveld en De Kock. Als ik niet honderd procent was, raakte ik letterlijk geen bal.’ De spits werd na zijn overgang van VVV-Venlo hartelijk onthaald. ‘Het eerste wat de trainer tegen mij zei was: “Ga jij eens naar de voedingsdeskundige”.’ Stevens grijnst. ‘Die heeft goed werk geleverd toen.’ Atteveld: ‘Die man werkte het hardst van allemaal.’
Graef was na een stroeve start vastbesloten zijn waarde te bewijzen tijdens de vijfde wedstrijd van het seizoen, uit bij NAC. Hij kwam te laat, vertelt hij met afgrijzen. ‘Ik had drie files gehad. De bus was al weg. Maar toen ik bij stadion Kaalheide aankwam, kwam die opeens weer voorrijden. Jullie waren een tas vergeten, of zoiets. Ik had zo gezweet, was bang voor Stevens. Ik stapte alsnog die bus in. De trainer zei niets. Voor de wedstrijd wel: 250 gulden boete. Toen maakte ik er drie. “Gefeliciteerd”, zei Stevens na afloop. “Maar die boete blijft staan”.’
Barry had onenigheid met wat gasten. Nou, toen zijn we ook daar weer als team op ingesprongen. Door er vol op te knallen. Lagen we daar met z’n allen te rossen op de grond.
Raymond Atteveld
Quasi-trauma’s worden gedeeld. Over de door alle spelers gevreesde suicidejes, door Stevens en zijn trouwe rechterhand Eddy Achterberg verordonneerde strafsprintjes als (meestal) Atteveld weer eens een te grote mond had gehad op het trainingsveld. Van Hoogdalem weet nog dat de selectie de dag na een verloren wedstrijd eens drie helse sessies diende af te werken op de sintelbaan van Kaalheide. ‘Dat was geen straftraining, dat was een mentále training’, zegt Stevens, schaterlachend. Graef weer: ‘Zelfs bij simpele pass- en trapoefeningen bleven die trainers tekeer gaan. In mijn geval hamerden ze vooral op de aannames. Negen keer ging het goed, de tiende keer sprong de bal een paar centimeter van de voet. Dan hoorde je het weer over het hele veld: “GRAAAEEEEEFFFF! AAAANNAAAAAMUUUH!”’ De Kock nuanceert: ‘Dat is wel een heel positieve benadering. Negen van de tien keer goed.’
COLLECTIEF
Wat het ook was, het werkte. Stevens en Achterberg smeedden een collectief waarop de ene na de andere tegenstander zich stukbeet. De hoofdtrainer smoorde opkomende kampioensspeculaties meteen in de kiem. ‘Ik was daar heel voorzichtig mee. Wie mij constant wakker schudde, was Eddy. Die bleef bezig: “We worden kampioen, we worden kampioen”. Ik zei: “Hou je bek man, dat kán helemaal niet met deze groep. Hij bleef maar pushen, op een positieve manier. In de winterperiode voerden we gesprekken met jullie. Zei hij ook tegen alle spelers: “Als we zo doorgaan, kunnen we kampioen worden”. Dan stootte ik hem weer onder bank, tegen zijn scheenbenen aan. Dat hij zijn kop moest houden. Maar dat was Eddy. Altijd enthousiast.’ Tijdens datzelfde trainingskamp op Gran Canaria werd de teamspirit versterkt. Op het veld, tijdens een oefenwedstrijd tegen IFK Göteborg. Ger Senden kreeg het aan de stok met één van de Zweden, waarna alle ploeggenoten in de bres sprongen voor de rechtsback. Het werd een veldslag.
De saamhorigheid kwam ook tot uiting in een Spaanse discotheek. ‘Barry had onenigheid met wat gasten, volgens mij’, blikt Atteveld terug. ‘En even later Luijpers ook. Nou, toen zijn we ook daar weer als team op ingesprongen. Door er vol op te knallen. Lagen we daar met z’n allen te rossen op de grond. Uiteindelijk lag alleen Eric van der Luer daar nog. Die kreeg een paar stoten en begon in het half-Duits te roepen: “Hé man, hou op…”’ Met half Gran Canaria inmiddels opgetrommeld besefte keeper Hesp dat het tijd was het pand te verlaten. ‘Toen waren we heel snel in de omschakeling’, aldus Atteveld. Stevens werd die nacht in zijn hotel gewekt door de Guardia Civil. De agenten informeerde hem over de knokpartij in een discotheek. ‘Dat kan niet, zei ik tegen. Die jongens liggen allemaal keurig te slapen.’ Stevens bracht het zo stellig, dat de agenten uiteindelijk onverrichterzake het hotel verlieten. De spelers ontkwamen niet helemaal aan straf. De volgende ochtend schoven ze als zombies aan bij het ontbijt en zagen ze dat de trainer het hoofd ook nog in een wolk had zitten: een onweerswolk. Atteveld zorgde voor een eerste ontlading door als laatste aan te komen zetten, shirt binnenstebuiten en een ontploft vogelnest op zijn hoofd. ‘Ik had toen nog haar.’ Linksbuiten Max Huiberts gaf Stevens het laatste zetje, weet Van Galen nog. ‘Huub zat te wachten op die ene verkeerde opmerking. Die kwam. “Dus wij zijn géén profs”, zei Max. Dat was een inkoppertje voor Huub. Hij ging he-le-maal los!’
Ger Senden en Mark Luijpers tijdens het trainingskamp van Roda JC op Gran Canaria.
© Pro Shots
Ger Senden en Mark Luijpers tijdens het trainingskamp van Roda JC op Gran Canaria.
Even later valt Van der Luer met wat vertraging de Zoom-reünie binnen. ‘Oké, dat was het’, lacht De Kock. Van der Luer valt naadloos in met een verhaal over de uitwedstrijd tegen FC Utrecht, aan het einde van het seizoen. ‘Van Galen, publiekswissel voor één supporter’. Bij het verlaten van het veld kreeg de Haarlemmer het aan de stok met een FC Utrecht-fan. Stond er even later bij de spelersbus een groepje heethoofden te wachten bij de spelersbus. ‘Eén gozer liep op me af’, zegt Van Galen. ‘Het was hij of ik. Dus die gaf ik er één. En hup, daar gingen we weer met z’n allen. Heel die bus liep leeg. Wij tegen die supporters. Wij wonnen, op punten. Twee keer gewonnen op één dag.’ Terug in Kerkrade werden de spelers van Roda opnieuw opgewacht. Ditmaal door eigen supporters, die het behalen van Europees voetbal kwamen vieren.
WEEMOED
De anekdotes rijgen zich aaneen, ogen glinsteren, hoofden gloeien. Weemoed druipt uit de webcams. Er wordt gemijmerd over de polonaises na de thuiswedstrijden, van het spelershome door tot in de businessclub. Het gaat over de familiaire knusheid die destijds over Kaalheide hing. Over het applaus van Ajax-fans, na het gelijkspel in De Meer. Over hoe dat seizoen misschien ook had kunnen eindigen, of toch niet. ‘Tegen Ajax kwamen we twee keer op voorsprong, dan heb je toch het gevoel dat je ook had kunnen winnen.’ De Kock zat indertijd bij het Nederlands elftal. ‘Daar sprak ik de jongens van Ajax ook regelmatig. Die zaten echt te kijken dat wij punten zouden verliezen. Ook wij bleven maar winnen. Kwam ik na zoveel weken weer bij het Nederlands elftal, vroegen ze zich af wanneer wij het eens gingen opgeven.’ Uiteindelijk waren de Amsterdammers simpelweg te sterk, luidt opnieuw de conclusie. Het maakt de prestatie van Roda JC dat seizoen niet minder heroïsch. ‘We hebben het maximale uit dat team gehaald’, vindt Stevens.
Supporter Fred vraagt hem hoe de verhouding was tussen basisspelers en reserves. ‘Wij waren één groep’, zegt de trainer nog maar eens. ‘Niet alleen de spelers, maar ook het volledige personeel deed mee. Dat was de kracht van Roda. Iedereen was ontzettend professioneel bezig.’ Gekraak vanuit een tuinhuisje in Santpoort. ‘Ze waren allemaal vooral gezellig, dat is wat ik me herinner. Ik vond het één groot feest dat jaar, niet normaal.’ Van Galen vertelt dat hij anderhalf jaar geleden nog eens over het verouderde Kaalheide heeft gedwaald. Hij was in de buurt en kon de lokroep niet weerstaan. ‘Ik ben gewoon over het hek geklommen. Nog even kijken.’ Niemand vindt dat vreemd. ‘Ik ben later ook altijd op zoek gebleven naar dat gevoel’, zegt Graef. ‘Roda zelf óók. Je gaat het nooit meer krijgen, denk ik. De tijden zijn veranderd.’ Supportersvraag van Simon. Wat de oude helden willen doen om Roda weer een beetje glans te geven? Veel, zeggen ze. Maar op dit moment werkt alleen Van Hoogdalem bij de club, als assistent-trainer van de Onder-21. ‘Er is geen toekomst zonder historie’, zegt Graef. ‘Je moet je oud-spelers en trainers eren, het liefst bij de club betrekken. Dat is goed voor de club. Roda heeft jaren die kans gemist, maar die achterstand proberen ze in te halen. Ik denk dat de bereidheid groot is om mee te denken met oplossingen. Dat Roda bij ons diep in het hart zit is duidelijk.’
De nieuwe algemeen directeur Martijn Wismans heeft aandachtig meegeluisterd. Hij vertelt dat er plannen liggen om van Kaalheide weer het kloppend hart van Roda JC te maken, waar spelers en personeelsleden elkaar weer gaan ontmoeten. ‘Zodat het clubgevoel, het teamgevoel uit het seizoen 1994/1995 terugkomt. In dat kader willen we mensen die iets voor Roda hebben betekend, weer meer bij de club gaan betrekken. Door allerlei oorzaken, die we allemaal kennen, is dat de laatste jaren wat minder gebeurd.’
Aan het eind van de anderhalf uur durende reünie klappen de supporters in hun huis-, slaap- en zolderkamers nog eenmaal voor hun vroegere helden. Daarna verlaten alle deelnemers het digitale café en resteert alleen nog het heden. Een paar uur later wint Roda JC met liefst 5-0 bij FC Dordrecht. Dat is dan wel de hekkensluiter van de Keuken Kampioen Divisie, maar toch. Het zijn ouderwetse cijfers. Een verband is lastig te bewijzen, maar Ron Meyer weet genoeg. Hij vraagt of Maurice Graef voortaan elke week met oud-spelers wil terugblikken op het wonderjaar in de clubhistorie.
zo 31 januari 2021 om 09:59 - 31 januari 2021 om 09:59 # 208294